Trang chủ

Giáo dục bốn phương

Tham quan một trường trung học ở Mỹ
Ngày đăng 10/03/2011 | 12:00 | Lượt xem: 437

Một buổi lễ tốt nghiệp trung học đầy ấn tượng với bóng bay, trực thăng bay lượn trên bầu trời và những khuôn mặt hân hoan của những cô tú, cậu tú không… phải thi tốt nghiệp. Một trường trung học có cơ sở vật chất dành cho họat động thể dục thể thao còn nhiều hơn cả… trường đại học TDTT Từ Sơn, Bắc Ninh. Đó là trường nào vậy?

Rất may mắn cho tôi sang Mỹ đúng vào dịp các trường phổ thông trung học và phổ thông cơ sở chuẩn bị kết thúc năm học. Tôi đã được dự lễ ra trường của học sinh lớp12 một trường phổ thông trung học (high schooi) và một trường phổ thông cơ sở (middle school) mang tên nhà báchọc Nobel vào ngày 21 và 22 tháng 6 năm 2000 ở một quận thuộc thành phố Los Angeles.

Chưa nhận định về nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy cùng chất lượng đào tạo vì đòi hỏi phải có thời gian ngồi đọc và so sánh, chứng kiến và trao đổi. Bước đầu tôi chỉ ghi lại những điều mắt thấy tai nghe trong 2 buổi dự lễ bế giảng của hai trường phổ thông trung học và phổ thông cơ sở mà thôi.

Ở Mỹ, trường phổ thông cơ sở chỉ học có 3 năm là lớp 6, 7, 8, trường phổ thông trung học gồm 4 năm là lớp 9, 10, 11, 12. Tôi đã đi nhiều nước và thăm nhiều trường học phổ thông nhưng cũng thật ngỡ ngàng khi thấy cơ sở vật chất của các trường phổ thông trung học và cơ sở ở một quận là Chatsworth thuộc thành phố Los Angeles to lớn và đầy đủ cho việc giáo dục toàn diện thế hệ trẻ nước này.

Trường phổ thông cơ sở Nobel gồm các toà nhà xây 2 tầngvà 1 tầng gồm đầy đủ các phòng học các môn. Nhà ăn trưa cho học sinh từng lớp, có phòng tập thể dục dụng cụ nhà thay quần áo, nhà tắm rộng rãi... Mỗi học sinh có một ngăn hộc và chìa khoá riêng để cất quần áo, dụng cụ mang đến trường trước khi vào lớp học.

Tuy không xây thành sân vận động nhưng bãi tập của trường phổ thông cơ sở Nobel rất rộng và điều làm tôi ngạc nhiên nhất là trường có đến mấy chục sân bóng rổ trên một bãi rộng trải nhựa phẳng lý đến mức hàng trăm xe tô của phụ huynh học sinh đến dự lễ bế giảng vào đỗ ở đây, không kể đã đỗ suốt dọc dài hai bên hè phố xung quanh trường.

Trường phổ thông trung học thì có hẳn một sân vận động riêng, có sân bóng đá, có đường chạy, có bãi tập các môn điền kinh như xà đơn, xà kép, đẩy tạ, nhảy xa, nhảy cao... có khán đài hai phía, ghế dài ngồi bằng nhôm, có bốn cột đèn gồm hàng chục bóng cao áp dựng ở bốn góc sân chiếu sáng. Bên cạnh đó là mấy chục sân bóng rổ và các nhà phục vụ đầy đủ tiện nghi...

Trước đó, tôi đã được dẫn vào xem Nhà tập thể dục trong nhà, trần rất cao, sàn lát gỗ, đèn sáng trưng và đầy đủ dụng cụ tập. Có lẽ chưa có một trường đại học nào ở Việt Nam có cơ sở vật chất cho việc rèn luyện thể lực như một trường phổ thông trung họcở nước này, kể cả Trường đại học thể dục thể thao Từ Sơn, Bắc Ninh.

Đến đây tôi mới hiểu vì sao môn bóng rổ của nước này lại đạt nhiều giải vô địch thế giới. Đội tuyển bóng rổ quốc gia Mỹ phần lớn gồm những sinh viên các trường đại học. Ngay đội tuyển bóng đá nữ của Mỹ cũng gồm hầu hết sinh viên, nghiên cứu sinh và cán bộ giảng dạy ở một số trường đại học chính là bởi việc giáo dục thể lực đã có cơ sở sâu rộng, được coi trọng đúng mức ngay trong khi học sinh đang theo học phổ thông.

Hầu hết học sinh lớp 11 và 12 tự đến trường bằng… xe ô tô riêng; lễ tốt nghiệp được tổ chức ngay tại sân vận động; ông bà cha mẹ học sinh nhận được giấy mời đến dự rất đông. Đó là một lễ tốt nghiệp tại một trường trung học Mỹ, bạn hãy thử xem có gì khác biệt với lễ tốt nghiệp trung học của chính bạn.

Các trường phổ thông cơ sở và trung học đều có nhiều xe buýt, sơn màu vàng gọi là school bus để chở học sinh đến học vào 8 giờ sáng và về vào 4 giờ chiều. Tuy vậy, một bất ngờ nữa đối với tôi là một số học sinh lớp 11 và hầu hết học sinh lớp 12 hàng ngày lái ôtô riêng đến trường học, vì vậy trường nào cũng phải có bãi đỗ xe tô khá rộng cho giáo viên và học sinh. Học sinh phổ thông cơ sở và trung học ăn 2 bữa sáng và trưa ở trường.

Học sinh gia đình có thu nhập thấp không phải trả tiền, lĩnh các xuất ăn như nhau. Còn học sinh gia đình có thu nhập khá thì phải tự mua lấy bữa ăn. Học sinh không phải đóng học phí và bất cứ một khoản thu nào khác suốt bậc học phổ thông. Giáo dục Mỹ phổ cập hết bậc học phổ thông và tạo mọi điều kiện bình đẳng và thuận lợi cho con nhà nghèo được theo học dễ dàng, phát triển tài năng toàn diện cho đến khi nào không muốn học nữa, đi làm thì thôi.

Lễ bế giảng cho học sinh lớp 12 trường phổ thông trung học Chastworth khoá 2000 gồm 629 em được tổ chức ở ngay sân vận động, tôi đã lên ngồi ở khán đài nhìn xuống học sinh các lớp 12 ngồi trên các ghế tựa kê ở giữa sân. Cha mẹ, ông bà học sinh nhận được giấy mời đã đến dự rất đông. Chỉ trông số người đến dự thuộc đủ màu da trắng, đen, vàng, ngồi chật kín hai bên khán đài A và B với nét mặt phấn khởi, cười nói vui vẻ, hồ hởi cũng đủ thấy việc quan tâm chăm sóc của gia đình đối với việc học hành của con cháu là như thế nào.

Học sinh lớp 12 làm lễ nhận bằng tốt nghiệp, đều đội mũ và mặc áo thụng màu xanh da trời, có trường mặc áo xanh thẫm hoặc trắng. Những học sinh giỏi được tuyên dương thì được đeo thêm một hoặc hai giải lụa vàng trước cổ có in chữ Honor Academic. Danh sách học sinh tốt nghiệp được in ra trên tờ bìa màu xanh, phát cho các bậc ông bà, cha mẹ đến dự.

Những học sinh được tuyên dương có đánh dấu hoa thị bên cạnh được chia làm 3 loại: loại xuất sắc (valedictorian) đạt từ 4 điểm trở lên đeo huy chương vàng; loại danh dự cao (high honor) đạt điểm từ 3,60 đến 3,99, đeo huy chương vàng; loại danh dự (honor) đạt điểm từ 3 đến 3,59 đeo huy chương bạc. Đếm trong bảng danh sách sách tốt nghiệp, tôi thấy cả thảy 208 em được tuyên dương trong khoá năm 2000. Sau khi nghe bà hiệu trưởng đọc diễn văn, các học sinh được gọi lần lượt lên nhận bằng.

Tôi đã trông thấy có học sinh mù, học sinh tàn tật ngồi xe lăn, do các thầy cô dẫn đường lên lĩnh bằng, bắt tay các thầy cô giáo. Tôi đã nhìn thấy sự chan hoà thân mật giữa các học sinh Mỹ thuộc đủ mọi nguồn gốc: Mỹ trắng, Mỹ đen, Mỹ vàng gốc Philippine, Nam Dương, Hoa, Hàn Quốc, Việt Nam.. . Họ ôm hôn nhau vui vẻ, hò la khi nghe xướng tên bạn...Trước khi sang đây.. tôi vẫn bị ám ảnh về tệ nạn kỳ thị chủng tộc ở nước này, nhưng quả thật qua những cảnh mà tôi đang chứng kiến và hỏi han thêm thì thấy được tính nhân bản của nhà trường Mỹ đã giáo dục được tinh thần đoàn kết, ý thức công dân, tôn trọng quyền con người của mọi học sinh thuộc nhiều nguồn gốc.

Mọi học sinh thuộc đủ các màu da đều được bình đằng, được học tập chan hoà dưới một mái trường, cùng hát chung một bài quốc ca, cùng chào một lá quốc kỳ, cùng được hưởng một nền giáo dục như nhau. Nước Mỹ là một quốc gia chủng tộc như cha ông ta ngày xưa đã gọi là Hợp chủng quốc, vì vậy không đâu như trong nhà trường, quyền con người đã được giáo dục đầy đủ và biểu hiện trong tình thân ái giữa những học sinh Mỹ thuộc mọi nguồn gốc như tôi đã trông thấy hôm nay.

Học sinh tốt nghiệp lớp 12 mà không phải thi tốt nghiệp, học sinh vào đại học mà không phải thi đại học, các họat động như tham gia đội bóng, viết báo, họat động văn nghệ, tham gia các họat động cứu tế xã hội luôn được khuyến khích.

Một bất ngờ nữa đối với tôi là tất cả mấy trăm học sinh lớp 12 đang ngồi dưới sân chờ gọi tên lĩnh bằng không phải qua kỳ thi tốt nghiệp phổ thông trung học như ở nước ta. Nhà trường chỉ cần căn cứ vào việc xếp hạng bài làm kết thúc các môn học trong năm mà công nhận tốt nghiệp thuộc loại nào: Học sinh lớp 12 cũng không phải thi vào đại học. Các trường đại học trong tỉnh, tiểu bang hay liên bang đã chọn học sinh vào trường ngay từ khi học sinh các trường còn đang học lớp 12, có học sinh còn được chọn ngay trong khi đang học lớp 11.

Hai kỳ thi nặng nề, chạy đua tốn kém đã không xảy ra, nhưng không phải vì vậy mà học sinh không cố gắng học tập để được tuyên dương, để được chọn vào những trường đại học danh tiếng hoặc được học bổng. Mỗi nước có những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể khác nhau, về điểm này tôi không hề có ý cổ vũ cho việc áp dụng những điều không phù hợp với hoàn cảnh các nước khác.

Nhận xong bằng tốt nghiệp, học sinh cùng gia đình vui vẻ thả bóng bay, ban nhạc kèn đồng của trường chơi các bài hát quen thuộc, học sinh ôm hôn nhau, bá vai bá cổ nhau, chụp ảnh, quay phim... chia tay từ biệt. Có một gia đình học sinh đã thuê một máy bay lượn trên trời, kéo cả một băng rôn, in dòng chữ tên con là "Gracey đã tốt nghiệp PTTH khoá 2000".

Trao đổi với các bạn đồng nghiệp Mỹ, tôi được biết thêm một điều cũng cần lưu ý nữa là nhà trường Mỹ rất khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động xã hội trong và ngoài nhà trường như tham gia các đội bóng, viết báo, hoạt động văn nghệ, tham gia các hoạt động khoa học, cứu tế xã hội... Qua các hoạt động đó học sinh được giáo dục ý thức phục vụ cộng đồng, hoà nhập với cộng đồng thực sự, không bỡ ngỡ sau khi rời nhà trường.

Trong danh sách học sinh được tuyên dương đều có nêu phần hoạt động xã hội. Các trường đại học khi chọn học sinh vào học trường mình đều chú ý đến những học sinh có tham gia hoạt động phục vụ cộng đồng. Chúng ta vẫn nói đào tạo con người toàn diện nhưng trên thực tế chúng ta chưa chú ý đến đánhgiá, tuyên dương học sinh trong khi đang học đã tham gia phục vụ cộng đồng nhỏ là ở ngay trong lớp, trong trường đang học, lớn là tham gia các hoạt động ngoài xã hội. Có thể đây cũng là một kinh nghiệm tốt mà chúng ta cần học tập để chống lại tình trạng chỉ chạy đua nhau về các môn văn hoá, đánh giá chất lượng cũng chủ yếu dựa trên thành tích văn hoá chăng.

Một điều đáng tự hào trong khi dự lễ bế giảng của hai trường là thấy có rất nhiều học sinh Việt Nam được tuyên dương trong số hàng ngàn học sinh của trường, tuy tỷ lệ học sinh Việt Nam chỉ chiếm một số ít. Chăm học và thông minh, đó chính là bản chất của học sinh Việt Nam. Nhiều học sinh đã đỗ thủ khoa và được chọn vào học ở các trường đại học nổi tiếng.

Cầm trong tay tờ báo Orange County Register in hình và tên 8 học sinh quận Orange, tốt nghiệp thủ khoa được chọn vào các trường như Northwestem University, Stanford University, Harvard University, hay Berkeley... tôicàng thêm tin tưởng vào tương lai của những học sinh Việt Nam được theo học các trường ở đây. Chắc chắn họ sẽ trở thành những nhà khoa học có ích cho xã hội.